Xét nghiệm tinh dịch đồ: Quy trình và lưu ý trước khi thực hiện

Friday, January 30, 2026
|
Bệnh nam khoa

Xét nghiệm tinh dịch đồ được biết đến là hạng mục đóng vai trò quan trọng giúp bác sĩ có thể kiểm tra chất lượng tinh trùng và tinh dịch, qua đó đưa ra đánh giá về tình trạng sức khỏe sinh sản của người đàn ông. Tuy nhiên, thực tế thì nhiều nam giới vẫn còn chưa nắm rõ xét nghiệm tinh dịch đồ là gì hay quy trình thực hiện như thế nào. Bài viết sau đây của chúng tôi sẽ chia sẻ những giải đáp của đội ngũ chuyên gia về quy trình xét nghiệm tinh dịch đồ cũng như một số điều cần lưu ý trước khi tiến hành để bạn đọc cùng tham khảo.

1. Xét nghiệm tinh dịch đồ là gì?

Xét nghiệm tinh dịch đồ nghĩa là phương pháp phân tích mẫu tinh dịch của một người đàn ông để đánh giá về chất lượng tinh trùng và tinh dịch. Loại xét nghiệm này sẽ kiểm tra mẫu tinh dịch bằng cách sử dụng kính hiển vi, mục đích giúp phân tích các yếu tố bao gồm tính chất của tinh dịch (thể tích, màu sắc, độ đặc, độ axit), nồng độ tinh trùng, hình thái, khả năng di chuyển của tinh trùng về phía trước, số lượng tinh trùng có thể di động được và thời gian hóa lỏng.

Kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ sẽ giúp bác sĩ đưa ra được chẩn đoán sơ bộ về chức năng sinh sản của nam giới, từ đó có những chỉ định chuyên sâu hơn nhằm tìm ra chính xác nguyên nhân dẫn đến vô sinh - hiếm muộn nếu cần thiết. Bên cạnh đó, xét nghiệm tinh dịch đồ cũng cần được tiến hành sau khi nam giới thực hiện thắt ống dẫn tinh từ 2 - 4 tháng để kiểm tra xem thủ thuật trước đó đã thành công hay chưa.

2. Khi nào nam giới cần làm xét nghiệm tinh dịch đồ?

Phương pháp xét nghiệm tinh dịch đồ giúp phát hiện được những vấn đề bất thường ở tinh trùng và tinh dịch của nam giới, qua đó có thể nhanh chóng tìm ra nguyên nhân cụ thể cũng như hướng xử lý hiệu quả. Theo bác sĩ chuyên khoa, một số trường hợp nên tiến hành kiểm tra bằng xét nghiệm tinh dịch đồ đó là:

  • Khám tiền hôn nhân: Tinh dịch đồ là một hạng mục trong quy trình khám tiền hôn nhân để đánh giá khả năng sinh sản, để chuẩn bị tốt nhất cho kế hoạch sinh con trong tương lai.
  • Chẩn đoán bệnh: Bác sĩ cũng sẽ chỉ định người bệnh thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ nếu như đang nghi ngờ mắc các vấn đề bệnh lý liên quan đến tinh hoàn, tuyến tiền liệt, ngả niệu đạo…
  • Vô sinh - hiếm muộn nam: Cặp đôi đã kết hôn và có hoạt động tình dục thường xuyên, đều đặn từ 1 năm trở lên nhưng vẫn chưa thể mang thai cần đi khám để tìm ra nguyên nhân. Trong đó, nếu nguyên nhân xuất phát từ người chồng thì có thể tinh dịch của bạn có vấn đề bất thường. Việc thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ sẽ giúp bác sĩ đánh giá được chất lượng tinh trùng và tinh dịch như thế nào, có hướng điều trị hoặc áp dụng các phương pháp hỗ trợ sinh sản cho phù hợp.
  • Theo dõi thắt ống dẫn tinh: Phương pháp xét nghiệm tinh dịch đồ còn được tiến hành nhằm kiểm tra kết quả của quá trình thắt ống dẫn tinh. Nếu như kết quả tinh dịch đồ cho thấy không có tinh trùng xuất hiện thì chứng tỏ rằng thủ thuật đã thành công, người đàn ông sẽ không còn khả năng sinh sản.

3. Quy trình xét nghiệm tinh dịch đồ diễn ra như thế nào?

Thông thường, một quy trình thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ sẽ được diễn ra theo các bước như dưới đây:

Bước 1: Lấy mẫu tinh dịch để chuẩn bị làm xét nghiệm

Mẫu tinh dịch để làm xét nghiệm sẽ được lấy tại cơ sở y tế. Nam giới sẽ được hướng dẫn vào khu vực riêng và tiến hành thủ dâm, xuất tinh vào dụng cụ cốc đựng chuyên dụng đã được vô trùng. Trong quá trình lấy mẫu tinh dịch, nam giới lưu ý không nên sử dụng gel bôi trơn tránh gây ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.

Sau khi đã hoàn thành việc lấy mẫu bệnh phẩm, người bệnh đưa lại cho nhân viên y tế để gửi đến phòng làm xét nghiệm thực hiện phân tích.

Bước 2: Tiến hành xét nghiệm tinh dịch đồ

Quá trình phân tích mẫu tinh dịch của bệnh nhân sẽ diễn ra theo đúng quy trình tại khu vực phòng xét nghiệm. Nếu như nam giới xét nghiệm tinh dịch đồ để kiểm tra kết quả thủ thuật thắt ống dẫn tinh thì bác sĩ sẽ đánh giá dựa vào việc mẫu bệnh phẩm có sự tồn tại của tinh trùng hay không. Còn trong trường hợp phục vụ cho việc thăm khám hoặc đánh giá khả năng sinh sản thì bác sĩ cần quan tâm đến nhiều yếu tố khác nhau như sau:

  • Thể tích tinh dịch: Nếu lượng tinh dịch > 1,4ml thì được xem là mức ổn định. Nếu kết quả cho thấy thể tích tinh dịch quá ít thì có thể là do nam giới mới xuất tinh gần đây hoặc đang mắc một số bệnh lý gây tắc ống dẫn tinh. Ở trường hợp này, bác sĩ sẽ có thể chỉ định người bệnh làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để có được kết quả chính xác nhất.
  • Độ pH của tinh dịch: Tinh dịch có độ pH nằm trong khoảng từ 7,2 - 8,0 được coi là bình thường. Trường hợp pH tinh dịch < 7 nghĩa là tính axit cao, cảnh báo nguy cơ tắc nghẽn bất thường trong túi tinh khiến cho cơ hội thụ thai giảm đi. Còn nếu độ pH > 8 nghĩa là tinh dịch có tính kiềm, có thể đang bị viêm nhiễm và khả năng di chuyển của tinh trùng cũng trở nên suy yếu đi.
  • Màu sắc tinh dịch: Tinh dịch bình thường sẽ có màu trắng đục hoặc hơi ngả sang vàng nhạt. Nếu như tinh dịch đổi màu nâu đỏ thì nhiều khả năng là bị tổn thương ở ống dẫn tinh dẫn tới có máu xuất hiện trong tinh dịch. Lúc này, bác sĩ cũng sẽ cần phải chỉ định một số phương pháp khác để có được kết quả chẩn đoán cụ thể.
  • Mật độ tinh trùng: Số lượng tinh trùng bình thường cần có phải đạt 15 triệu/ml tinh dịch hoặc không dưới 39 triệu/mẫu tinh dịch. Nếu không đạt được ngưỡng mật độ tinh trùng như trên thì có nghĩa là nam giới có số lượng tinh trùng thấp. Số lượng tinh trùng không đảm bảo cũng là một trong số các nguyên nhân gây vô sinh cho nam giới.
  • Khả năng di động của tinh trùng: Khi số lượng tinh trùng có thể di chuyển bình thường đạt tối thiểu 30% sẽ là kết quả bình thường. Bởi những người có ít tinh trùng di động được thì tỷ lệ thụ thai cũng kém hơn, tinh trùng sẽ gặp khó khăn trong quá trình di chuyển từ âm đạo đến ống dẫn trứng để gặp trứng và thụ tinh.
  • Hình thái của tinh trùng: Hình dạng điển hình của tinh trùng là phần đầu hình bầu dục cùng phần đuôi thon dài. Những tinh trùng có hình thái hoặc kích thước bất thường sẽ khó thực hiện được các chức năng của mình. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy có >= 4% tinh trùng hình dạng bình thường thì nam giới vẫn có chức năng sinh sản. Ngược lại, kết quả tinh trùng bình thường < 4% thì khả năng sinh con của người bệnh sẽ giảm đi đáng kể.
  • Tỷ lệ sống của tinh trùng: Kết quả cần đạt ngưỡng >= 58% tinh trùng sống mới là bình thường. Nếu như tinh trùng có tỷ lệ sống thấp sẽ khó tồn tại được trong môi trường âm đạo và không thể di chuyển đến gặp trứng, gây khó khăn cho quá trình thụ thai.
  • Thời gian tinh dịch hóa lỏng: Tinh trùng sẽ được bảo vệ trong môi trường chất lỏng tinh dịch đặc biệt có độ nhớt và hơi quánh. Thông thường, tinh dịch sẽ hóa lỏng trong vòng từ 15 - 60 phút ở nhiệt độ phòng. Do vậy, nếu tinh dịch hóa lỏng quá sớm hoặc quá muộn thì có thể nam giới đang gặp một vấn đề bất thường nào đó.

Bước 3: Bác sĩ trả kết quả và tư vấn cho người bệnh

Bác sĩ sẽ trả kết quả và giải đáp các vấn đề thắc mắc cho bệnh nhân. Trong trường hợp kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ có điều bất thường, người bệnh sẽ được bác sĩ tư vấn biện pháp can thiệp điều trị phù hợp (phương pháp nội khoa hoặc ngoại khoa). Người bệnh cũng cần chú ý quay lại cơ sở y tế để tái khám sau khi điều trị theo đúng lịch hẹn của bác sĩ.

4. Lưu ý quan trọng trước khi làm xét nghiệm tinh dịch đồ

Nhằm đảm bảo cho kết quả phân tích tinh dịch đồ được chuẩn xác thì nam giới cần lưu ý một số vấn đề sau đây trước khi thực hiện xét nghiệm:

  • Tránh quan hệ tình dục hoặc thủ dâm trong vòng từ 3 - 5 ngày trước khi làm xét nghiệm tinh dịch đồ để số lượng tinh trùng được duy trì ở mức lý tưởng.
  • Trường hợp xét nghiệm tinh dịch đồ để kiểm tra kết quả thắt ống dẫn tinh chỉ thực hiện sau khi làm thủ thuật từ 2 - 3 tháng (8 - 12 tuần).
  • Nên làm xét nghiệm tinh dịch đồ vào buổi sáng để có được lượng tinh dịch cao nhất.
  • Thông báo cho bác sĩ chuyên khoa nếu như đang trong quá trình sử dụng thuốc điều trị bệnh hoặc thực phẩm chức năng.
  • Không lấy mẫu để xét nghiệm tinh dịch đồ nếu như đang bị sốt cao, cơ thể mệt mỏi hoặc có triệu chứng viêm nhiễm.
  • Đảm bảo ăn uống đầy đủ dưỡng chất, nên bổ sung hải sản và thịt bò để hỗ trợ tốt hơn cho quá trình cơ thể sản xuất tinh trùng.
  • Kiêng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá… trước khi xét nghiệm tinh dịch đồ.
  • Nên uống đầy đủ lượng nước cần thiết để tránh tình trạng tinh dịch bị cô đặc.
  • Nghỉ ngơi đúng cách, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng trước ngày làm xét nghiệm.
  • Khi lấy mẫu tinh dịch làm xét nghiệm, nam giới chú ý chỉ rửa tay bằng nước sạch, tránh sử dụng các sản phẩm có chứa thành phần hóa chất tẩy rửa mạnh.

5. Câu hỏi thường gặp:

Sau đây chúng tôi sẽ chia sẻ lời giải đáp về một số vấn đề thắc mắc thường gặp của nam giới liên quan đến xét nghiệm tinh dịch đồ:

Xét nghiệm tinh dịch đồ bao lâu thì có kết quả?

Thông thường, kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ sẽ có sau khoảng 1 - 2 tiếng kể từ khi lấy mẫu thành công. Tuy nhiên, thời gian thực tế của xét nghiệm cũng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan như điều kiện của địa chỉ y tế thực hiện, hệ thống trang thiết bị máy móc có chất lượng như thế nào, chuyên môn của kỹ thuật viên làm xét nghiệm ra sao…

Nếu như xét nghiệm tinh dịch đồ cho ra kết quả bất thường, bác sĩ sẽ tư vấn và có thể khuyến cáo thực hiện lại sau khoảng từ 2 - 4 tuần. Trường hợp kết quả kiểm tra sau 2 tuần vẫn có vấn đề bất thường thì nam giới thường sẽ cần phải tiến hành thêm một số hạng mục chẩn đoán khác để tìm ra được nguyên nhân bệnh lý cụ thể.

Có được lấy mẫu tại nhà không?

Mẫu tinh dịch làm xét nghiệm cần được lấy tại cơ sở y tế mà nam giới tìm đến để làm tinh dịch đồ. Đối với các trường hợp không thể đến bệnh viện hoặc phòng khám nam khoa thì có thể thực hiện lấy mẫu tinh dịch tại nhà. Tuy nhiên, sau khi lấy mẫu bạn cần bảo quản ở nhiệt độ phù hợp từ 20 - 37 độ C và nhanh chóng chuyển mẫu đến phòng làm xét nghiệm trong vòng 60 phút kể từ thời điểm xuất tinh.

Tinh dịch đồ bất thường có con được không?

Tinh dịch đồ bất thường (tinh trùng yếu, số lượng ít, khả năng di động kém, dị dạng…) vẫn có thể có con nếu như các chỉ số không ở mức quá nghiêm trọng. Thế nhưng, khả năng thụ thai tự nhiên lúc này sẽ thấp đi và quá trình thụ thai khó khăn hơn hẳn so với những người có tinh trùng khỏe mạnh, bình thường.

Tốt hơn hết là nam giới cần trao đổi cụ thể cùng với bác sĩ chuyên khoa để có hướng xử lý an toàn và hiệu quả cho từng trường hợp khác nhau. Người bệnh có thể cần phải chú ý thay đổi lối sống sinh hoạt, xây dựng chế độ ăn uống phù hợp kết hợp sử dụng thuốc để cải thiện chất lượng của tinh trùng. Nếu không, cặp đôi sẽ cần thực hiện những kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh ống nghiệm (IVF), bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI), tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI)... nếu muốn sinh con.

Như vậy, nội dung bài viết giải đáp xét nghiệm tinh dịch đồ là gì, quy trình và những lưu ý quan trọng trước khi thực hiện đã được chúng tôi chia sẻ trên đây. Hy vọng rằng các quý ông đã có thể hiểu rõ hơn về loại xét nghiệm này, chủ động lên kế hoạch tìm đến các cơ sở y tế uy tín để nhanh chóng tiến hành giúp chẩn đoán sớm các vấn đề liên quan đến tinh trùng và tinh dịch. Trường hợp bạn đọc còn điều thắc mắc nào khác liên quan, xin vui lòng liên hệ trực tiếp đường dây nóng 0344.207.983 để được bác sĩ tại phòng khám đa khoa Thái Hà tư vấn miễn phí.

>> Xem thêm bài viết: